dziewczyna trzymająca telefon

Psychologiczne skutki fonoholizmu u młodzieży.

W tym artykule chcę przybliżyć problematykę uzależnienia dzieci, młodzieży oraz dorosłych od telefonu komórkowego. Obecnie to uzależnienie posiada swoją nazwę – fonoholizm. W obecnych czasach tzw. komórka ( telefon komórkowy) stanowi integralny element współczesnego człowieka, posiada go niemal każdy. Dziś telefon komórkowy stanowi kieszonkowe centrum świata. Służy jako telewizor, internet, aparat fotograficzny, radio, odtwarzacz muzyki, odtwarzacz wideo, przewodnik, poradnik, nawigacja ( mapa ), kalendarz, tłumacz języków obcych. Każdy z nas dodałby jeszcze kilka innych funkcji komórki. Szczególnie młodzież nie wyobraża sobie życia bez tak modnego i funkcjonalnego gadżetu. Coraz trudniej wyobrazić sobie życie bez telefonu komórkowego.

kobieta z telefonem

Dźwięk dzwonka słyszymy dosłownie wszędzie, gdziekolwiek się wybierzemy, nawet w miejscach, które nie przyszłyby nam do głowy. Telefon komórkowy stał się elementem kultury popularnej i zakorzenił się głęboko w świadomości społecznej. Jest tak samo kluczowy i nieodzowny jak numer NIP czy numer PESEL i brak telefonu komórkowego może oznaczać, szczególnie dla młodzieży, degradację społeczną. Naukowcy i terapeuci alarmują, iż współczesny człowiek coraz bardziej przywiązuje się do swojego telefonu komórkowego i nie wyobraża sobie bez niego życia. Wizja spędzenia bez telefonu komórkowego choćby kilku godzin wielu posiadaczy wprowadza w poważny niepokój i zakłóca równowagę, przybiera formę fobii. Problem uzależnienia od telefonu komórkowego stwarza poważne zagrożenie dla zdrowia fizycznego, psychicznego człowieka. Wszechobecność modnego gadżetu i niejednokrotnie brak elementarnej kultury u ich posiadaczy staje się uciążliwa, o czym świadczą apele o wyłączenie telefonu lub jego wyciszenie. Problem uzależnienia od telefonu komórkowego stanowi wyzwanie dla socjologii, psychologii, psychiatrii, medycyny, prawodawstwa i również dla niepisanego prawa moralnego.

  1. Jak się zaczęło? Jak powstał telefon komórkowy?      

W historii powstania telefonu komórkowego interesujące jest to, iż koncepcja , zamysł tego urządzenia pojawiła się już w 1940 roku. Ale to była koncepcja, na powstanie prototypu trzeba było poczekać jeszcze pół wieku. W USA Federalna Komisja Komunikacji (FCC) poleciła spółce AT&T zainstalować tego typu urządzenia w jednym ze swoich laboratoriów. Krótko po tym w Danii, Norwegii, Szwecji i Finlandii zostały skonstruowane telefony komórkowe w oparciu o prototyp ze Stanów Zjednoczonych. W latach 40. i 50. XX wieku w 1956 roku pojawił się pierwszy prototyp obecnych telefonów komórkowych wykonany przez szwedzką firmę Ericsson, który ważył 40 kg i kształtem przypominał walizkę. Cena tego telefonu była porównywalna z wartością dobrej klasy samochodu osobowego. W kwietniu 1973 roku w Nowym Jorku firma Motorola wprowadziła na rynek swojej produkcji pierwszy telefon komórkowy DynaTAC 8000x, natomiast w grudniu  1992 roku wysłano po raz pierwszy wiadomość SMS. W kolejnych latach zwiększał się coraz bardziej popyt na ryku telefonów komórkowych a wraz z popytem pojawiały się wciąż nowe oczekiwania klientów. Do produkcji wchodziły telefony o nowych możliwościach technicznych i zmieniała się stylistyka urządzenia. Telefon stawał się coraz mniejszy, lżejszy, i bogatszy w nowe dodatkowe funkcje, wzornictwo. Obecnie modele tzw. komórki są bardzo ekskluzywne, modele mają nie tylko realizować funkcję komunikacyjną, ale ich zadaniem jest organizowanie życia właściciela i dotrzymywanie mu towarzystwa. Sama rozmowa, pierwotna funkcja telefonu komórkowego, staje się coraz bardziej marginalna. Komunikacja operująca słowem mówionym ma obecnie mniejsze znaczenie niż pisanie SMS tzn. wiadomości tekstowych. telefony komórkowe obecnie są wyposażone w wiele narzędzi pozwalających przesłać dane. Nazwa – telefon komórkowy – w wielu krajach ma swoje nazwy. Dla przykładu we Francji nazwa brzmi „le portable” tzn. przenośny lub „le G” skrót od GSM. Natomiast w Hiszpanii nazywany jest „al mubil”, w Niemczech „handy” czyli podręcznik, a przykładowo w Izraelu „pele-fon” co znaczy cudowny telefon. Mały, wygodny aparat, mieszczący się w kieszeni, wyposażony w ekran jak telewizor czy komputer stacjonarny, stał się przedmiotem codziennego i powszechnego użytku. Wyjście z domu bez komórki wiąże się ze stresem i tak mały przenośny gadżet coraz bardziej rządzi naszym życiem.

dziewczyna z telefonem
  1. Uzależnienie od telefonu komórkowego

Czym jest uzależnienie? Z medycznego punktu widzenia jest to nieodparta potrzeba używania określonego środka mająca na celu poprawę samopoczucia lub osiągnięcia przyjemnych doznań. Ogólne definicje mówią przede wszystkim o środkach chemicznych, aplikowanych do organizmu czy w postaci środków doustnych czy też iniekcji, inhalacji wprowadzających uzależnionego w stan euforii i zadowolenia. Postęp techniczny jaki dokonał się w drugiej połowie XX wieku przyniósł ze sobą inne rodzaje czy formy uzależnień, różniących się od tych klasycznych jak alkoholizm, nikotynizm, narkomania. Obecnie do uzależnień trzeba zaliczyć uzależnienie od nowych technologii, uzależnienie od telefonów komórkowych, uzależnienie od internetu, gier komputerowych. W dzisiejszych czasach uzależnieniem nazywa się każde kompulsywne nawykowe zachowanie, które ogranicza wolność ludzkich pragnień. Ograniczenie to powoduje przykucie czy przywiązanie do określonego obiektu. Można opisać uzależnienie jako poddanie się człowieka czynności nałogowej, wokół której człowiek koncentruje się coraz bardziej, koncentruje coraz bardziej swoje myśli i która zajmuje mu coraz więcej w jego życiu. Finalnie człowiek traci kontrolę nad swoim zachowaniem i swoim życiem.

Istotnym elementem tego typu uzależnień ( poza chemicznych) jest przymus , bardzo odczuwalny, do wykonywania czynności nałogowej. Uzależniony mimo szkód jakie są następstwem nałogu, nie jest  w stanie samodzielnie z nałogiem zerwać. Przymus ten jest rezultatem postępującego osłabiania woli.

Natomiast słownik „Słownik pedagogiki specjalnej” [1](2013, s 393-394) definiuje uzależnienie jako: „stan psychicznej i fizycznej zależności, pogłębiającej się z czasem, od określonych substancji, zachowań, sytuacji (np. zażywania […] substancji psychoaktywnych, leków, picia alkoholu, korzystania z internetu, jedzenia słodyczy, hazardu), związany z ograniczeniem lub utratą kontroli nad własnym myśleniem i postępowaniem oraz przymusem kontaktu z określoną substancją(np. zażywaniem […] narkotyku) lun substancjami, które wyzwalają określony, oczekiwany stan emocjonalny oraz fizyczny organizmu lub/i umożliwiają zniwelowanie objawów abstynencyjnych mimo dostrzegania przez jednostkę wyraźnych dowodów szkodliwych następstw”.

Zatem czym charakteryzuje się fonoholizm? Krótko rzecz ujmując – nadmierną, nieodpartą, nieopanowaną potrzebą posiadania telefonu komórkowego, dzwonienia do znajomych, przyjaciół w sprawach często nieistotnych, pisania SMS z innymi, odbierania telefonu w każdym miejscu jakim znajduje się w danej chwili, bez ograniczania się co to za miejsce, z kim w danym momencie się jest i co się teraz robi. Najważniejsze aby odebrać telefon, który teraz właśnie dzwoni.
Natomiast Luciano Di Gregorio[2] opisuje uzależnienie od telefonu komórkowego jako „jedno ze zjawisk, jakie same się podsycają dzięki codziennym przyzwyczajeniom”. Według Luciano Di Gregorio uzależnieni od tzw. komórki wykazują następujące cechy:

  • przywiązują wielką wagę do posiadania telefonu komórkowego;
  • jest dla bardzo istotnym i ważnym narzędziem codziennych kontaktów z innymi;
  • nie odkładają telefonu ani na chwilę;
  • używanie telefonu komórkowego jest dla tych osób podyktowane nie koniecznością, lecz czynnikiem natury emocjonalnej i społecznej;
  • odczuwają wysoki dyskomfort, kiedy nie mają do dyspozycji naładowane aparatu, pokazując przy tym zły nastrój, niepokój, czasem i atak paniki;
  • odczuwają przymus nieustannego kontaktowania się z kimś;
  • usprawiedliwiają swoje zachowanie wygodą i bezpieczeństwem;
  • telefon jest dla nich pośrednikiem w kontaktach z innymi;
  • mają silną potrzebę przynależności do grupy i zdobycia jej uznania;
  • często cierpią na fobię społeczną albo obawiają się samotności;
  • zwykle maskują lęki z tym związane lub zaprzeczają, by je żywili;
  • rzadkie objawy u uzależnionych to: nuda, smutek, odmowa podejmowania współżycia seksualnego, brak apetytu.

Telefon komórkowy ze wszystkich nowoczesnych narzędzi wpisał się w kulturę natychmiastowości i jest jej jednym z fundamentów. We Włoszech badania zachowania wykazują,  że istnieje kilka podstawowych form uzależnienia od telefonu komórkowego (Guerreschi, 2010, s. 210-212)[3]:

  • uzależnieni od SMS-ów – to osoby, które odczuwają ciągły przymus pisania i czytania wiadomości tekstowych, a nastrój w danym dniu zależy od liczby otrzymanych SMS-ó Zdarzają się nawet takie przypadki, że wysyłają z komputera SMS-y do siebie samych lub osób znajdujących się w pobliżu, z którymi mogliby bez przeszkód normalnie porozmawiać. U niektórych uzależnionych osób można zauważyć powstały odcisk na kciuku.
  • uzależnieni od nowych modeli – to osoby, które muszą mieć najnowsze modele aparatów komórkowych wyposażone w najnowocześniejsze funkcje, z których najczęściej nie korzystają, gdyż nie mają takiej potrzeby. Częstotliwość zakupów nowych aparatów wynosi przeważnie około jednego na pięć miesięcy i zależy do grupy społecznej, do której zalicza się użytkownik;
  • „komórkowi ekshibicjoniści” – to osoby, które przy wyborze aparatu przywiązują wielką wagę do jego koloru i stylistyki oraz do ceny. Aparat zawsze trzymają w ręku, prezentując innym funkcje, w jakie jest wyposaż Podczas gdy dzwonią, mówią bardzo głośno i zanim odbiorą telefon, pozwalają mu bardzo długo dzwonić, tak aby wszyscy obecni go słyszeli. Czasami umyślnie każą do siebie dzwonić w chwili, gdy przebywają w miejscach publicznych, i udają, że rozmawiają;
  • gracze – to osoby, które każdą wolną chwilę, przeznaczają na gry znajdujące się w telefonie komórkowym, a aparat staje się konsolą do gry. Nie przestają grać, dopóki nie pobiją nowego rekordu. Jest to uzależnienie od gier komputerowych, co stanowi oddzielnie klasyfikowane uzależnienie;
  • SWT (syndrom wyłączonego telefonu) – osoby te obawiają się wyłączyć Zawsze przy sobie mają zapasowa naładowaną baterię, aby nie pozbawić się nagle możliwości korzystania z telefonu. Często też nie wyłączają telefonu na noc.
  1. Młode pokolenie

Telefon komórkowy to niewątpliwie gadżet  i symbol młodego pokolenia, symbol epoki młodej generacji. To młodzi ludzie są zafascynowani nowościami technicznymi.  telefon komórkowy służy młodym ludziom poza komunikacją, również do rozrywki. Między innymi służy do grania w gry, słuchania muzyki, robienia zdjęć i filmów. Używanie komórki jest dla młodych ludzi tak naturalne ,że nie wyobrażają sobie bez niej swojego życia. Każdy z nich twierdzi, że nie zna ludzi, którzy nie posiadają telefonu komórkowego.  Dla nastolatków telefon jest rzeczą nieodzowną i codziennie używaną. Dlatego też nawet najmłodsi dbają o niego, jak o swoje ubranie, kierują się modą, tak jak widzą w reklamach. Współczesna młodzież nie wyobraża sobie choćby jednego dnia bez telefonu komórkowego. W 2013 roku Mariusz Jędrzejko i Agnieszka Taper[4] przeprowadzili badania do swojego artykułu „Uzależnienia behawioralne (człowiek i technologie cyfrowe)” z 2013 roku z udziałem studentów Wyższej Szkoły Biznesu zrealizowane na terenie 17 miejscowości Mazowsza, Podlasia, Górnego Śląska i Zagłębia na populacji 485 osób. Poniżej przedstawiam tabelę z wynikami.

dziewczyna z telefonem

Tabela 1. Nadużywanie multimediów a społeczne funkcjonowanie dziecka w opiniach rodziców i nauczycieli.

Czy u dzieci nadużywających komputera i internetu zauważacie Państwo negatywne zmiany w poniższych zakresach:

ProblemNauczyciele  Rodzice  
Obniżają się ich wyniki w nauce67%21%12%62%30%8%
Czytają mniej książek34%52%14%61%26%13%
Rzadziej jedzą z Państwem posiłki
Częściej zamykają się w pokoju71%22%7%
Częściej są nieprzygotowane do zajęć71%19%20%
Częściej są nieobecne w szkole64%27%9%51%38%11%
Częściej jedzą posiłki przy multimediach81%11%8%

Zasadniczo można stwierdzić, że nadużywanie korzystania z technologii cyfrowych prowadzi do wielkich zmian w zachowaniach społecznych człowieka, jego relacjach z otoczeniem, w konsekwencji natury ekonomicznej i edukacyjnej.  Również badania przeprowadzone przez Klaudię Kubińską potwierdzają istnienie problemu fonoholizmu u młodzieży. W wynikach mamy następujące dane: 22 osoby przyznały, że są uzależnione od od telefonu komórkowego. Najlepszym sposobem komunikacji dla młodzieży są telefony komórkowe, najlepiej przez SMS. Duża grupa badanych wysyła dziennie powyżej 36 SMS-ów. Natomiast 34% badanej młodzieży nie potrafi określić czasu, jaki poświęca na użytkowanie tzw. komórki. Co trzeci z badanych korzysta z telefonu  poniżej 2 godzin dziennie, ale dziewięciu badanych mniej niż kilka minut dziennie. Identyczny odsetek badanych używa telefonu komórkowego powyżej 8 godzin dziennie, co daje w ciągu miesiąca 10 dni używania telefonu, a w ciągu roku ponad 122 dni. Często telefon zajmuje miejsce na łóżku czy na szafce nocnej. U osób uzależnionych nawet pod poduszką. Oczywiście jest włączony. Ponad połowa badanych w ogóle nie wyłącza telefonu na noc. Dopiero co piąty z badanych wyłącza telefon komórkowy na noc. Z przeprowadzonych badań wynika także: 87% młodzieży używa telefonu podczas przyjęcia lub będąc w dyskotece, 71% w kinie, 69% w szkole, 68% w toalecie, 55% na randce, 46% u lekarza, 37% u kosmetyczki i fryzjera, 29% w teatrze, 19% w muzeum, 19% w kościele. W wyżej wymienionych badaniach wzięło udział 100 uczniów trzecich klas szkół gimnazjalnych.

Jednym z objawów uzależnienia od telefonu komórkowego jest spoglądanie na komórkę bez uzasadnionej przyczyny. Z badań można wywnioskować, iż młodzież swoje zachowanie tłumaczy koniecznością sprawdzenia, czy ktoś nie próbował się skontaktować, czy nie dostało się SMS-a, czy ktoś nie „puszczał sygnału”.[5] Przywiązanie do mobilnego telefonu jest dużo silniejsze niż ryzyko, jakie niesie za sobą jego ciągłe używanie. Uczniowie wymieniali negatywne następstwa używania telefonu komórkowego takie jak: powstanie uzależnienia, choroby, działanie rakotwórcze, straty materialne, pogorszenie słuchu, bóle głowy, pogorszenie wzroku, bezpłodność, bóle palców, uszkodzenie kory mózgowej, utrata dużej ilości w ciągu dnia, opuszczenie się w nauce, brak kontaktu wzrokowego z rozmówcą, niechciane kontakty. Mimo wymienianych negatywnych następstw, ich świadomości, młodzież deklaruje dalsze używanie telefonu komórkowego.

W ramach kampanii „Uwaga! Fonoholizm” TSN OBOP[6] przeprowadził badanie „Młodzież a telefony komórkowe”. Z badania wynika, iż 68% nastolatków uważa telefony za niezbędne narzędzie dostępu do informacji. Taki sam odsetek jest zdania, że telefon jest źródłem rozrywki i utrzymywania kontaktów towarzyskich. 36% nastolatków nie wyobraża sobie życia bez komórek, 27% zastrzega, iż zawsze wróci do domu po komórkę, jeżeli zapomni jej zabrać z domu, 28% przyznaje się, że jeśli nie ma przy sobie telefonu, to odczuwa niepokój. Natomiast 76% uczniów wykorzystuje telefon komórkowy do wysyłania SMS-ów, 70% przede wszystkich do dzwonienia, 65% badanych uczniów codziennie słucha muzyki. 92% uczniów zdarza się robić komórką zdjęcia i nagrywać filmy. Także okazuje się, że 60% badanych młodzieży korzysta z telefonu komórkowego nawet podczas lekcji i 55% uczniów używa telefon komórkowy podczas obiadu rodzinnego, natomiast 28% w kinie. Z badań tych wynika, iż komórki są jednym z największych nałogów osób w bardzo młodym wieku 12-19 lat i też badania obrazują to, że młodzież nie wyobraża sobie życia bez telefonu. Uczniowie korzystają z telefonów komórkowych na lekcjach, na przerwach, w domu, w trakcie czasu wolnego. Młodzież uważa tzw. komórkę za integralną część siebie samych.

chłopak z telefonem
  1. Skutki uzależnienia od telefonu komórkowego

Uzależnieni od telefonu komórkowego  z biegiem czasu coraz bardziej wycofują się z relacji ze światem, dużo czasu spędzają samotnie. Natomiast samotność, do jakiej sami doprowadzili, łagodzą  poprzez ciągłe rozmowy telefoniczne. Poprzez takie działanie zapominają jak wygląda realna rozrywka i jak wyrażać emocje w bezpośrednim kontakcie z drugim człowiekiem. Trudno uzależnionym od telefonu nawiązać normalne relacje z innymi, łatwiej takim osobom rozmawiać przez telefon niż bezpośrednio z drugim człowiekiem.  Nadmierne koncentrowanie się na wysyłaniu SMS-ów, czy grach interaktywnych prowadzi do mentalnego oderwania od rzeczywistego świata[7]. Inne konsekwencje uzależnienia to między innymi: zanik zainteresowań np. sportem, wahania nastroju, zaburzenia snu, zaburzenia odżywiania, nadużywanie leków uspakajających czy narkotyków, popadnięcie w długi związane z wysokimi rachunkami za telefon, konflikty z bliskimi, zaniedbywanie codziennych obowiązków, izolowanie się od przyjaciół i rodziny[8].

Uzależnienie od telefonu komórkowego stwarza zagrożenie realne dla zdrowia fizycznego i psychicznego. Ze statystyk policyjnych wynika, że np. rozmowa przez telefon komórkowy stanowi jedno z głównych wykroczeń kierowców.  Według specjalistów prawdopodobieństwo spowodowania wypadku wzrasta nawet sześciokrotnie w ciągu pierwszych sekund rozmowy telefonicznej. Zanim kierujący pojazdem odbierze dzwoniący telefon, często musi go znaleźć przykładowo w kieszeni kurtki, torebce, kieszeni lub podnieść z siedzenia obok. Gdy uda się go osobie zlokalizować, odbierając telefon, osoba taka rozprasza się na pięć sekund, co oznacza, że przy prędkości 100 km/h pokonuje w tym czasie 140 m. Wybierając numer telefonu by zadzwonić przy prędkości 100 km/h pokonuje 330 m. Udowodniono, iż czas reakcji na zauważone na drodze przeszkody wynosi 1 sekundę. Jadąc z prędkością 100 km/h auto w tym czasie pokonuje prawie 28 m. Można więc policzyć: 140 m (rozmowa przez telefon) + 28 m (reakcja kierowcy) + 50 m (właściwe hamowanie) = 218 m[9]. Razem jest to 168 m za dużo i może to kosztować życie, zdrowie.

Również zauważyć można, iż osoby, które długo rozmawiają przez telefon komórkowy zaczyna boleć głowa. Mają rozgrzane ucho i odczuwają zmęczenie, zaczynają być rozdrażnione. W wyniku wcześniej przeprowadzonych badań zauważono, ze jest to negatywny efekt radiacji z telefonu komórkowego. Telefony komórkowe oskarża się powodowanie choroby Alzheimera, zaburzenia snu, depresję, roznoszenie bakterii i zarazków. Naukowcy z izraelskiego instytutu Weizmanna udowodnili, że pole elektromagnetyczne wytwarzane przez telefony nie tylko podgrzewają komórki mózgu, ale wpływa na ich metabolizm. Przy długotrwałym używaniu komórki może prowadzić do rozwoju guza mózgu. Telefony komórkowe, które działają na zasadzie nadajników nadawczo-odbiorczych emitują pole elektromagnetyczne tak samo jak telewizor czy kuchenka mikrofalowa. Wytwarzane fale elektromagnetyczne mieszczą się w granicach od 300 MHz do 300 GHz nie są więc w stanie doprowadzić do fizycznego uszkodzenia ciała. Jedynie promieniowanie o dużej mocy może być szkodliwe. Poziom bezpieczeństwa jest określany na podstawie współczynnika SAR (Specific Absorption Rate) i mierzony jest w W/kg i normy światowe określają  poziom SAR, który nie może przekroczyć 2 W/kg. Przy takim poziomie współczynnika nie powinno być szkodliwe dla zdrowia człowieka[10], ale czy to nie stwierdzenie „nie powinno” nie znaczy, że nie ma wpływu.

Inny naukowiec dr Vini Khurana uważa, że telefony komórkowe są niebezpieczniejsze od azbestu czy papierosów. Twierdzi on, że nadchodzi cywilizacyjna epidemia, której skutki ujawnią się za parę lat. Najbardziej niebezpieczna jest radiacja emitowana przez telefony komórkowe w przypadku małych dzieci. Rozwijający się mózg małego dziecka jest bardzo podatny na uszkodzenia[11]. Również noszenie komórek w spodniach w okolicy jąder jest bardzo niebezpieczne dla dojrzewających chłopców. Może się to stać przyczyną późniejszej niepłodności.

To tylko niektóre z zagrożeń nieodpowiedzialnego czy wręcz nałogowego używania telefonu komórkowego dla naszego zdrowia fizycznego, nawet i czasem życia. Jednakże temat ten wzbudza wiele kontrowersji i stanowi przedmiot toczącej się dyskusji.

chlopak  telefonem

Zakończenie

Nie w sposób w tak krótkim artykule ująć wyczerpująco całość problemu uzależnienia od korzystania z telefonu komórkowego i jego wpływu na życie fizyczne, psychiczne, społeczne i moralne człowieka. Z telefonów komórkowych, jak można zauważyć, nie zrezygnujemy. Umożliwiają nam coraz to lepszą komunikację, kontakt ze światem i to coraz szybszy. Wielka i nieustanna presja reklamowa, która jest wywierana na młode pokolenie najwyraźniej już nosi znamiona inżynierii społecznej kształtującej odbiorcę zgodnie ze strategiami producentów i sprzedawców. Pojawienie się nastoletnich i małoletnich użytkowników nowych technologii informacyjnych prowadzi do zmniejszenia wpływu wychowawczego rodziców oraz co właśnie skutkuje problemami uzależnień od nowych technologii.. Należałoby wskazać na ścieżkę nowego postępowania wobec tego problemu. Przede wszystkim warto zastanowić się na wyeliminowaniu czynników sprawczych prowadzących do uzależnienia od telefonu komórkowego poprzez wzmocnienie jednostki i nauczenie jej zdrowych modeli korzystania z urządzeń cyfrowych. W przypadku patologicznego korzystania z telefonu komórkowego, poprzez odpowiednie modelowanie, by możliwe było dalsze korzystanie z tzw. komórki. Mało wiarygodny można uznać fakt nie korzystania z telefonu. Cały czas jesteśmy świadkami rozwoju technologii  naszej cywilizacji.

Kamila Zalewska

Literatura:

  1. Belcer A., Wojnarowska A. (2014). Fonoholizm – nowe uzależnienie młodzieży. Akademia Humanistyczno-Ekonomiczna w Łodzi
  2. Guerreshi C. (2010). Nowe uzależ Kraków: SALWATOR
  3. Luciano di Gregorio (2003). Psicopatologia del cellulare. Dipendeza e possesso del telefonino. Franco Angeli.
  4. Kupisiewicz M. (2013). Słownik pedagogiki specjalnej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.
  5. Skwarek B., Wulbach E., Lewicka I. (redakcja naukowa) (2014). Patologie i uzależnienia (wybrane problemy teorii i praktyki). Studio Poligraficzne Edytorka Warszawa-Łódź
  6. Taper Agnieszka, Jędrzejko Mariusz (2014). Uzależnienia behawioralne (człowiek i technologie cyfrowe).
  7. Uzależnienie od telefonu. intern. http://urodaizdrowie.pl/uzależnienie-od-telefonu-komorkowego, z dnia 26.01.2007.
  8. Wpływ telefonów na ż wyd. intern. http://gsmnews.pl/?pl.pages:show:932, z dnia 16.03.2010.
  9. Wójcik G., Rozmowa przez telefon – grozi ci tylko mandat?. intern. http://www.osk-vip.com/brd/117-rozmawiasz-przez-telefon-wiec-przeczytaj, z dnia 21.04.2010.
  10. Pawłowicz, Jacek Jan (2010). Fonoholizm – problem moralny
  11. 11. Kubińska K. (2010). Fonoholizm gimnazjalistów? Problemy opiekuńczo-Wychowawcze” nr 10(495).

[1] Kupisiewicz M. (2013). „Słownik pedagogiki specjalnej”

[2] Luciano di Gregorio (2003). Psicopatologia del cellulare. Dipendenza e possesso del telefonino.

[3] Guerreschi C. (2010). „Nowe uzależnienia”

[4] Mariusz Jędrzejko, Agnieszka Taper (2013) Badanie na terenie 17 miejscowości Mazowsza, Podlasia, Górnego Śląska, Zagłębia populacja 485 osób.

[5] Klaudia Kubińska (2010). fonoholizm gimnazjalistów? Problemy Opiekuńczo-Wychowawcze”, nr 10(495)

[6] Ogólnopolskie badanie „Młodzież a telefony komórkowe” zrealizowane w dniach 2-6 marca 2011 r. przez TSN OBOP na reprezentatywnej grupie 400 Polaków w wieku 12-19 lat. Badanie zostało przeprowadzone na zlecenie Internetq Poland sp. z o.o. inicjatora kampanii edukacyjnej „Uwaga! Fonoholizm”.

[7] Guerreschi C., „Nowe uzależnienia”.

[8] Guerreschi C. „Nowe uzależnienia”

[9] Por. G. Wójcik „Rozmowa przez telefon – grozi mandat?” 2010 r.

[10] „Wpływ telefonów na życie”, wydanie internetowe http://gsmnews.pl/?pl:pages:show:932, z dnia 16.03.2010.

Zdjęcia autorstwa Andrea Piacquadio z Pexels